Szarża pod Somosierrą w relacji Wincentego Toedwena. 

   Podpisany w lipcu 1807 roku pokój w Tylży miał ostatecznie przypieczętować panowanie Napoleona w Europie. Aby jednak utrwalić dominację na naszym kontynencie Cesarz zmuszony był ukorzyć Anglię. Zdając sobie jednak sprawę z potęgi ekonomicznej i militarnej tego kraju i co za tym idzie ryzyka działań wojskowych wprowadził wobec niego dotkliwe sankcje gospodarcze. Jeszcze w listopadzie 1806 roku wydał dekret zabraniający podbitym krajom utrzymywania kontaktów handlowych z Anglią. Po przystąpieniu w 1807 roku do blokady Rosji, Anglii pozostało jedynie uprawianie kontrabandy ze swoich baz na Malcie i Helgolandzie oraz za pośrednictwem nie okupowanej jeszcze Portugalii i Hiszpanii.

Oryle i orylka na Biebrzy 

   Najważniejszymi szlakami komunikacyjnymi na ziemiach polskich do czasów upowszechnienia się transportu kolejowego były rzeki. Dawne prawo dzieliło je na nie spławne i spławne. Na tych ostatnich zwanych inaczej publicznymi lub później rządowymi zakazane było budowanie jazów tam i młynów. Nie znaczy, że dawne trasy wodne były łatwe w użytkowaniu. Często w korytach leżały zwalone pnie drzew, na żeglujących czyhały kamienne rawy lub piaszczyste łachy, a i sama linia brzegowa skomplikowana i pełna meandrów, stawiała nierzadko wyzwanie dla jej użytkowników. Jedną z rzek używaną do spławiania drewna i innych towarów była Biebrza. Rzeka ta bierze swój początek na bagnach na południe od Nowego Dworu. W czasie wiosennych roztopów lub wysokiego stanu, spławna była od miasteczka Lipsk Jednak dla berlinek, galarów i wreszcie tratew wykorzystywana była zwykle od śluzy Dębowo.

Potyczka  w folwarku Białaszewo

- powstanie styczniowe w guberni augustowskiej -

  Józef Konstanty Ramotowski - legendarny Wawer jest bez wątpienia jednym z najzdolniejszych dowódców działających w powstaniu styczniowym na ziemiach dawnej guberni augustowskiej. Dowodząc zrazu - jako major niewielkim oddziałem włączony został w szeregi partii Zygmunta Padlewskiego. Po rozpuszczeniu sił przez tego ostatniego, rozpoczął ponowne formowanie własnej partii. W ostatnich dniach marca ruszył w niebezpieczny i wyczerpujący marsz w Augustowskie.

  Bitwa 31 marca 1863 roku w folwarku Białaszewo była pierwszym starciem żołnierzy dowodzonych przez Wawra. Niewielka w rozumieniu historycznym – tragiczna w skutkach, tak dla Świderskich jak i kilkunastu poległych i zamordowanych osób, odbiła się szerokim echem w guberni augustowskiej, a za sprawą prasy zakordonowej również poza granicami Królestwa.

  Poniższy tekst jest bodaj pierwszą szerszą i bardziej wnikliwą próbą przedstawienia tych wydarzeń sprzed ponad 140 laty.

Wspomnienia z partii Micewicza

- powstanie styczniowe w okręgu biebrzańskim -

    21 stycznia 1919 roku w przeddzień rocznicy wybuchu powstania styczniowego Marszałek Józef Piłsudski podpisał rozkaz, w którym czytamy m.in. „Dla uczczenia ich i roku 63 w szeregach Armii Polskiej wydałem rozkaz zaliczenia do szeregów wojska wszystkich weteranów 63 roku z prawem noszenia mundurów Wojska w dni uroczyste witam ich tym razem, jako naszych Ojców i Kolegów”.

   Aby wprowadzić w życie powyższy rozkaz 1 kwietnia 1919 roku przy Ministerstwie Spraw Wojskowych został utworzony Wydział do Spraw Weteranów 1863 rok, którego zadaniem była szeroko rozumiana pomoc materialna oraz prawna byłym powstańcom.

    Na apel Ministerstwa do Wydziału wpłynęło jeszcze w tym samym roku wpłynęło kilka tysięcy podań z prośbą o przyznanie prawa weterana powstania styczniowego. Komisja weryfikacyjna pozytywnie zaopiniowała około 4500 zgłoszeń. W następnych latach napływały kolejne wnioski. Ostatecznie komisja zakończyła swoją pracę w 1928 roku.

   „Wspomnienia z partii Micewicza” Władysław Nowicki spisał i przesłał do Wydziału do Spraw Weteranów prawdopodobnie w 1923 roku.

Wędrówki z Aleksandrem Połujańskim.

   Biorąc do ręki „Wędrówki po guberni augustowskiej w celu naukowym odbyte” autorstwa Aleksandra Połujańskiego[1], „członka wielu towarzystw naukowych” trudno nie oprzeć się uczuciu wzruszenia. Pozycję  wydaną blisko 150 lat temu czyta się nadal jak niezwykłą opowieść historyczno – krajoznawczą. Ubrana w piękny język, ozdobiona barwnymi przypowieściami,  legendami, anegdotami  i wreszcie… zwykłymi andronami, które paradoksalnie w dużym stopniu tworzą niezwykły klimat i urok Wędrówek.
   Bo czyż nie dzięki panu Połujańskiemu wiemy jak tłumaczyć pochodzenie nazwy Grajewo i Rajgród. Dzięki niemu nieomal słyszymy gwar biesiady drużyny Trojdena na Zamkowej Górze.  
    Z autorem Wędrówek jedziemy do sennego Szczuczyna, odwiedzamy majątek majora b. Wojsk Polskich Adama Narzymskiego, oglądamy resztki przeprawy mostowej pod wsią Sośnia, „która w czasie rejterady Szwedów miała być spalona” czy wreszcie zwiedzamy ostępy na Grzędach...